NGẪM !!!
Chú Vẹm mừng vui thấy chủ về
Khoe rằng: Chiến đấu thật là ghê
Người cha tưởng tượng vừa xơi bé
Lòng ổng quay cuồng đã rút lê
Phát một vào tim con vật chết
Con ông thức giấc họng sói kề
Tình đời xét đoán luôn lầm lẫn
Tỉnh lại đau buồn dạ tái tê..!
Đức Hạnh
"Một người đàn ông ra ngoài săn bắn, để con chó ở nhà trông chừng đứa bé. Khi ông trở về, nhìn thấy khắp sàn nhà toàn là máu, nhưng lại không thấy đứa bé đâu cả. Còn con chó thì vừa liếm máu tươi ở khóe miệng, vừa vẫy vẫy cái đuôi vui vẻ nhìn ông.
Người đàn ông nổi giận, liền rút súng bắn vào đầu con chó.Sau tiếng nổ của súng. Con chó chỉ kịp rú thảm lên một tiếng, làm cho đứa trẻ đang ngủ say trên mình nó tỉnh dậy và bật khóc thét lên vì sợ . Cuối xuống bế đứa bé lên ông ta mới kịp phát hiện ra một con chó sói bị thương nặng đang nằm bên cạnh góc tường.....Khẩu súng rơi khỏi tay và toàn thân ông ta như bị nhũn ra rồi từ từ khựu xuống"
***
Bài thơ "NGẪM !!!" của tác giả Đức Hạnh là một tác phẩm ngắn nhưng chứa đựng sức nặng tự sự và triết lý sâu sắc. Được khơi nguồn từ một câu chuyện ngụ ngôn hiện đại đầy bi kịch về lòng trung thành bị phản bội bởi sự nóng giận và định kiến, bài thơ đã chuyển tải xuất sắc những diễn biến tâm lý phức tạp và bài học nhân sinh đắt giá.
Dưới đây là phần bình giảng chuyên sâu về tác phẩm này:
1.Về cấu trúc, bài thơ được viết theo thể Thất ngôn bát cú Đường luật.
Sự kết hợp giữa niêm luật chặt chẽ của Đường luật và cách dẫn dắt hàm súc giúp bài thơ cô đọng lại toàn bộ một câu chuyện chỉ đúng 8 câu (56 chữ).
2. Diễn biến cốt truyện và Bi kịch từ sự ngộ nhận
Hai câu đề: Sự trung thành và niềm vui ngây thơ
“Chú Vẹm mừng vui thấy chủ về Khoe rằng: Chiến đấu thật là ghê”
Tác giả đặt tên cho chú chó là "Vẹm" – một cái tên dân dã, gợi sự gần gũi. Hai câu đầu khắc họa sống động tâm trạng của con vật trung thành. Nó vừa trải qua một trận chiến sinh tử để bảo vệ chủ nhỏ, cơ thể đầy máu nhưng tinh thần lại "mừng vui", "khoe" công trạng bằng cái vẫy đuôi. Sự tương phản giữa sự hi sinh thầm lặng của con vật và sự vô tư của nó tạo nên một khúc dạo đầu bình yên nhưng chứa đựng giông bão.
Hai câu thực: Cơn giận mù quáng của người cha
“Người cha tưởng tượng vừa xơi bé Lòng ổng quay cuồng đã rút lê”
Chữ "tưởng tượng" chính là nhãn tự của cả bài thơ. Nó vạch trần căn nguyên của mọi bi kịch: Người cha không nhìn vào sự thật, ông nhìn vào sự suy diễn của chính mình. Thấy máu, thấy con chó, ông lập tức kết án nó mà không qua một giây suy xét. Cụm từ "lòng ổng quay cuồng" tả thực sự mất kiểm soát của lý trí trước cơn giận dữ, dẫn đến hành động bạo lực bộc phát: "rút lê".
Hai câu luận: Đỉnh điểm bi kịch và sự thật phơi bày
“Phát một vào tim con vật chết Con ông thức giấc họng sói kề”
Hành động diễn ra lạnh lùng, dứt khoát ("Phát một vào tim") định đoạt số phận của chú chó trung hậu. Ngay sau cái chết của con vật, sự thật phơi bày như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào người đọc. Tiếng súng/nhát lê đánh thức đứa trẻ, và người cha bàng hoàng nhận ra "họng sói kề" – con sói dữ đã bị chú chó cắn chết (hoặc cắn trọng thương) ngay bên cạnh. Sự cứu mạng bị đáp trả bằng sự hành quyết.
3. Hai câu kết: Triết lý nhân sinh và nỗi đau muộn màng
“Tình đời xét đoán luôn lầm lẫn Tỉnh lại đau buồn dạ tái tê..!”
Từ một câu chuyện cụ thể, hai câu kết nâng tầm bài thơ thành một triết lý sống (triết lý "Ngẫm"):
- "Tình đời xét đoán luôn lầm lẫn": Con người thường có xu hướng tin vào những gì mình muốn tin dựa trên bề nổi của sự việc (nhìn thấy máu + chó -> chó cắn người). Định kiến và sự nóng giận là hai bức màn che mờ lý trí mạnh mẽ nhất.
- "Tỉnh lại đau buồn dạ tái tê..!": Từ "Tỉnh" ở đây mang hai nghĩa: vừa là tỉnh táo lại sau cơn giận, vừa là sự thức tỉnh về mặt nhận thức. Nhưng cái giá của sự tỉnh ngộ này quá đắt – nó được đánh đổi bằng mạng sống của một kẻ trung thành và sự dằn vặt suốt đời của người ở lại. Từ láy "tái tê" phối hợp với dấu chấm lửng (..!) kéo dài âm hưởng xót xa, nghẹn ngào khôn nguôi.
Cảm nhận chung
Bài thơ "NGẪM !!!" của Đức Hạnh giống như một tấm gương phản chiếu trực diện vào góc tối trong hành vi của con người hiện đại: Vội vã phán xét, chậm trễ thấu hiểu.
Bằng ngôn từ giản dị, nhịp điệu dồn dập ở giữa và chùng xuống ở cuối, tác giả đã viết nên một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Đúng như bức ảnh đính kèm đã đúc kết: "Rất nhiều sự việc trong cuộc sống mà ta thấy tận mắt, nghe tận tai, nhưng nó chưa chắc đã tương tự với những gì ta nghĩ". Bài thơ nhắc nhở chúng ta: Trước mọi biến cố, hãy cho lý trí một khoảng lặng, bởi vì một khi tiếng súng đã nổ, lời nói cay nghiệt đã buông ra hay hành động sai lầm đã thực hiện, thì giọt nước mắt muộn màng cũng không thể cứu vãn được những tổn thương đã gây ra. – Gemini.
