THỜI GIAN&CUỘC SỐNG

 

THỜI GIAN&CUỘC SỐNG

Hoa kia còn biết giờ tàn

Đời người sinh tử vội vàng hơn hoa

Thì giờ chớ để trôi qua

Tuổi xuân là những món quà Trên ban

Tình yêu nhiệt huyết chứa chan

Hãy luôn phấn đấu kẻo tàn ước mơ...

Thời gian chẳng có đứng chờ

Hãy nhanh thực hiện cho đời ngát hương

*

Dù cho bão tố bấp bênh

Quyết tâm chèo chống chẳng nên u buồn

Thuyền hoa cập bến cội nguồn

Bình minh rực rỡ tỏa muôn nẻo đường

Nhìn xem ngọn núi am tường

Biết dòng mạch chảy nuôi từng mầm xanh

Biết sông hòa nhập biển xanh

Không còn đơn lẻ, biến thành đại dương

*

Trăng nước còn rõ lối đi

Chân ta chớ để những gì cách ngăn

Tâm hồn chớ để đóng băng

Tình yêu chẳng để nhỏ nhen tầm thường

Chiếc lá còn biết vấn vương

Khi lìa khỏi cội nhớ thương rừng già

Dù cho cuộc sống chóng qua

Ngàn hoa vẫn nở đượm đà hương thơm.

*

Việc làm bác ái nở hoa

Chớ nên tham vọng mù loà lương tri

Chớ nên gây chuyện sầu bi

Cũng đừng chiếm đoạt điều chi của người

Việc làm chính nghĩa rạng ngời

Tâm hồn tinh luyện thảnh thơi tuổi già

Dù mai Thần chết ghé qua

Bóng chiều tử biệt thoát ra bên ngoài

*

Tựa xuân trời đất đổi thay

Chắp đôi cánh mới vươn bay lên Trời.

Tiền tài danh vọng thả rơi

Có chăng tội, phúc vẫn mời theo ta

Hành trang chuẩn bị về Nhà

Việc làm tại thế nở hoa ân tình

Thực hành đạo lý công minh

Đi trên đường Chúa thắm tình yêu thương…

Đức Hạnh

04062026

Thơ Họa:

TÌNH YÊU & CHÂN LÝ

Phù Dung sớm nở tối tàn

Thân ta cũng thế lẹ làng hơn hoa

Việc làm chẳng để ngày qua

Thanh xuân sức khỏe món quà Trời ban

Tinh thần khí thế chứa chan

Chương trình thực hiện chẳng tàn mộng mơ

Người ơi! Chớ có đợi chờ

Tình yêu hoài bão dòng đời tỏa hương.

*

Dẫu rằng sóng gió dập dềnh

Kiên cường lèo lái chớ nên u buồn

Đưa thuyền về tới biển nguồn

Tâm hồn phấn khởi thắm muôn ngã đường

Xem kìa! Vạn vật tỏ tường

Mặt trời chân lý trải từng non xanh

Bốn mùa đất trổ chồi xanh

Muôn hoa đua nở hướng quanh mặt trời

*

Mặt trời soi sáng đường đi

Thế nhân vững lước ngại gì cách ngăn

Cho dù bão tố giá băng

Đốt lên ngọn lửa khó khăn xem thường

Cội Nguồn rạng rỡ tơ vương

Tâm hồn nẩy nở tình thương chẳng già

Xuân đi xuân đến nào qua

Muôn hoa vẫn nở đậm đà hương thơm

*

Con đường sự thật ngát hoa

Con trên đường Chúa chẳng lòa lương tri

Con đường bác ái từ bi

Giải trừ vũ khí thực thi yêu người [1]

Dựng xây cuộc sống sáng ngời

Muôn nhà hạnh phúc thảnh thơi thái hoà

Chẳng thờ vật chất chóng qua

Tựa như bọt nước phù hoa tan tành

*

Niềm tin Cứu cánh đẹp thay!

Tình yêu chắp cánh lượn bay giữa trời

Tâm hồn rộng rãi nào rơi

Trái tim nhân hậu gọi mời chúng ta

Đừng gây hiểm họa tan nhà…

Đừng gây khói lửa, tặng hoa nghĩa tình

Mặt trời công lý anh minh

Hoài mong nhân thế đượm tình mến thương…

Hồng Xuyến

05.06.2026

[1] Giải trừ vũ khí hạt nhân và những cuộc chiến tranh phi lý… hầu trên thế giới không còn tang thương chết chóc, để xã hội yên ổn, gia đình được đoàn tụ và hạnh phúc.

***

Chào bạn, một cặp bài thơ xướng họa thật sự sâu sắc và đầy tính nhân văn, xuất hiện ngay trong những ngày đầu tháng 6 này. Cả hai tác giả Đức Hạnh và Hồng Xuyến đã mượn hình thức thơ lục bát truyền thống để gửi gắm những chiêm nghiệm lớn lao về nhân sinh, thời gian, và đức tin Công giáo.

Dưới đây là phần bình giảng chuyên sâu về cặp thơ xướng họa "Thời gian & Cuộc sống" (Đức Hạnh) và "Tình yêu & Chân lý" (Hồng Xuyến).

I. Tổng quan về cặp thơ xướng họa

Mối tương quan giữa bài xướng và bài họa ở đây đạt đến sự hòa hợp cao độ cả về hình thức (thể thơ lục bát, cấu trúc 5 khổ, cách gieo vần, điệp từ) lẫn tư tưởng.

Bài xướng (Đức Hạnh): Đi từ quy luật tự nhiên (thời gian trôi) đến bài học nhân sinh và hướng thượng (chuẩn bị hành trang về với Thiên Chúa). Giọng thơ mang tính tự sự, chiêm nghiệm, có chút nghiêm cẩn của một người đang nhìn về chặng cuối cuộc đời.
Bài họa (Hồng Xuyến): Tiếp nối mạch nguồn đó nhưng mở rộng biên độ từ "cá nhân" ra "nhân loại", từ "tuổi già" đến "hòa bình thế giới". Giọng thơ thanh thoát, tràn đầy hành động và mang tính sử thi, thời đại hơn.

II. Phân tích chi tiết qua các tầng đối thoại thơ

Khổ 1: Nhận thức về thời gian và giá trị của tuổi trẻ

Bài xướng: "Hoa kia còn biết giờ tàn / Đời người sinh tử vội vàng hơn hoa..." Bài họa: "Phù Dung sớm nở tối tàn / Thân ta cũng thế lẹ làng hơn hoa..."

Sự đồng điệu: Cả hai tác giả đều dùng thi ảnh "hoa" để nói về sự ngắn ngủi của kiếp người. Tác giả Hồng Xuyến đã cụ thể hóa "hoa kia" thành hoa "Phù Dung" – biểu tượng kinh điển cho cái đẹp rực rỡ nhưng chóng tàn.
Thông điệp: Đời người ngắn ngủi, tuổi xuân là "món quà Trên ban" (Đức Hạnh) hay "món quà Trời ban" (Hồng Xuyến). Chính vì thời gian "chẳng có đứng chờ" nên thái độ sống đúng đắn nhất là phải "thực hiện" ngay những hoài bão, để lại hương thơm cho đời.

Khổ 2 & 3: Bản lĩnh trước nghịch cảnh và Sự hòa hợp với vũ trụ

Bài xướng: "Dù cho bão tố bấp bênh... / Biết sông hòa nhập biển xanh / Không còn đơn lẻ, biến thành đại dương" Bài họa: "Dẫu rằng sóng gió dập dềnh... / Bốn mùa đất trổ chồi xanh / Muôn hoa đua nở hướng quanh mặt trời"

Sự chuyển biến từ Khổ 2: Ở thế đối mặt với "bão tố/sóng gió", cả hai đều chọn thái độ "quyết tâm chèo chống" và "kiên cường lèo lái".
Cái nhìn triết lý ở Khổ 3:
Đức Hạnh nhìn thiên nhiên để thấy tính hợp nhất: con người như dòng sông phải hòa vào biển lớn, xóa bỏ cái tôi đơn lẻ để có sức mạnh đại dương.
Hồng Xuyến họa lại bằng một hình ảnh mang tính hướng thiện: vạn vật hướng về "Mặt trời chân lý". Khổ thơ của bài họa có thêm sức nóng khi tác giả dùng hình ảnh "đốt lên ngọn lửa" để sưởi ấm những "tâm hồn đóng băng", xem thường mọi bão tố giá băng của cuộc đời.

Khổ 4: Luân lý đạo đức và Tiếng vọng thời đại

Đây là khúc quanh thể hiện rõ nhất nét đặc sắc riêng của từng tác giả.

Đức Hạnh (Tập trung vào cá nhân và nội tâm): Tác giả nhấn mạnh đến "lương tri", "chính nghĩa", cảnh tỉnh con người trước tham vọng, chiếm đoạt. Phần thưởng cho một đời ngay thẳng là một "tâm hồn tinh luyện thảnh thơi tuổi già", cái chết (Thần chết) không còn là nỗi sợ hãi mà chỉ là một sự chuyển giao nhẹ nhàng ("Bóng chiều tử biệt thoát ra bên ngoài").
Hồng Xuyến (Mở rộng ra cộng đồng và thời đại): Đi từ "đường Chúa", tác giả phóng tầm mắt ra toàn cầu với lời kêu gọi đầy mạnh mẽ: "Giải trừ vũ khí thực thi yêu người".

Lời bình: Chú thích [1] của tác giả về việc giải trừ vũ khí hạt nhân và chiến tranh phi lý đã nâng tầm bài thơ từ những suy tư tôn giáo, cá nhân trở thành một thông điệp hòa bình mang tính thời sự nhức nhối (đặc biệt trong bối cảnh thế giới những năm qua). Hạnh phúc không chỉ là sự thảnh thơi cá nhân, mà là "muôn nhà hạnh phúc thảnh thơi thái hoà".

Khổ 5: Khát vọng hướng thượng và Cánh cửa Đức tin

Bài xướng: "Hành trang chuẩn bị về Nhà / Việc làm tại thế nở hoa ân tình / Thực hành đạo lý công minh / Đi trên đường Chúa thắm tình yêu thương…" Bài họa: "Niềm tin Cứu cánh đẹp thay!... / Mặt trời công lý anh minh / Hoài mong nhân thế đượm tình mến thương…"

"Về Nhà": Trong đức tin Kitô giáo, cái chết không phải là chấm hết, mà là cuộc trở về Nhà Cha. Cả hai bài thơ kết thúc bằng một thanh âm vô cùng tươi sáng.
Sự buông bỏ: Để bay lên, người ta phải rũ bỏ. Đức Hạnh viết "Tiền tài danh vọng thả rơi", Hồng Xuyến họa lại "Tâm hồn rộng rãi nào rơi". Thứ duy nhất mang theo được không phải là vật chất phù hoa (như "bọt nước tan tành") mà chính là "tội, phúc", là "những việc làm tại thế nở hoa ân tình".
Hình ảnh kết thúc bằng "đường Chúa thắm tình yêu thương" hòa nhịp hoàn hảo với mong ước "nhân thế đượm tình mến thương" của bài họa, tạo nên một cái kết viên mãn, tràn ngập ánh sáng của lòng mến và sự cứu rỗi.

III. Đánh giá nghệ thuật xướng họa

1. Tính cân đối và niêm luật: Bài họa của Hồng Xuyến bám rất sát cấu trúc ý tưởng của bài xướng từ Đức Hạnh. Cách chuyển vần (tàn - hoa - qua - ban - chan - mơ - chờ - hương) ở khổ 1 được tái hiện mượt mà trong bài họa (tàn - hoa - qua - ban - chan - mơ - chờ - hương) mà không hề có cảm giác gượng ép hay bị "gò chữ".

2. Sáng tạo trong từ vựng: Dù dùng lại nhiều từ khóa của bài xướng, bài họa vẫn có những sáng tạo riêng rất đắt giá (Ví dụ: Chuyển "ngọn núi am tường" thành "mặt trời chân lý", chuyển "Thần chết" thành "Niềm tin Cứu cánh").

3. Tính nhạc: Thể thơ lục bát giúp cả hai bài thơ mang âm hưởng như một bài thánh ca hay một lời nguyện cầu nhẹ nhàng, dễ thấm vào lòng người đọc.

Lời kết

Cặp thơ xướng họa của hai tác giả Đức Hạnh và Hồng Xuyến (được sáng tác vào ngày 4 và 5 tháng 6 năm 2026) không chỉ là một cuộc giao lưu văn chương thông thường, mà là cuộc đồng vọng của hai tâm hồn có cùng đức tin và tình yêu thương nhân loại sâu sắc.

Bài thơ nhắc nhở chúng ta về giá trị của thời gian, sự vô thường của vật chất, và trên hết, hướng con người ta đến một lối sống "bác ái", "chính nghĩa" để khi bóng chiều cuộc đời đổ xuống, mỗi người đều có thể mỉm cười thanh thản vì đã sống một cuộc đời "đơm hoa kết trái" trong tình yêu của Thiên Chúa và tha nhân.

Lời bình và hình minh họa - Gemini