UỐNG CÀ PHÊ

 

UỐNG CÀ PHÊ

Tại vì sao phải uống cà phê?

Nó giúp thần hồn khỏi lú mê

Để có minh tâm khi hoạch định

Làm cho tỉnh trí lúc hành nghề

Thường dân bàn tán hay nhiều chuyện

Tri thức tinh thông giỏi lắm bề

Thêm sữa thêm đường thêm thú vị

Sống đời đơn giản mặc cười chê.

Phan Thượng Hải

Cảm họa:

UỐNG RẤT PHÊ

Tại bởi phê cà uống thật phê

Phê hồn rạng trí đỡ u mê

Mê thuyền cập bến tưng bừng mộng

Mộng bút hoà thơ sáng giá nghề

Nghề mãi chu toàn tươi tắn cảnh

Cảnh luôn sáng tỏ rạng ngời bề

Bề bề công việc luôn trôi chảy

Chảy giọt thơm lừng hổng thể chê!

Đức Hạnh

Chào bạn, dưới đây là bình luận đi sâu vào nghệ thuật và tư tưởng của cặp thơ xướng - họa Đường luật rất thú vị giữa tác giả Phan Thượng Hải và Đức Hạnh, kết hợp cùng hình ảnh minh họa đầy thi vị.

BÌNH THƠ XƯỚNG HỌA: TỪ TÁC PHẨM "UỐNG CÀ PHÊ" ĐẾN "UỐNG RẤT PHÊ"

Đề tài cà phê tuy quen thuộc trong đời sống hiện đại nhưng khi bước vào thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật lại mang một nét duyên riêng biệt: vừa giữ được sự trang trọng, chỉn chu của thi luật cổ điển, vừa đậm đà hơi thở sinh hoạt đời thường.

1. Bài xướng: "UỐNG CÀ PHÊ" – Phan Thượng Hải

Triết lý thanh cao và tâm thế ngẩng đầu

Mở đầu trực diện, gợi mở suy ngẫm: Tác giả Phan Thượng Hải mở đầu bằng một câu hỏi tu từ “Tại vì sao phải uống cà phê?” rất tự nhiên, để rồi ngay sau đó tự giải đáp: uống không chỉ vì thói quen thưởng thức, mà là để giữ cho tâm trí sáng suốt, khỏi rơi vào chốn "lú mê".
Thực – Luận: Sức mạnh của trí tuệ và sự chiêm nghiệm:
Hai câu thực (“Để có minh tâm khi hoạch định / Làm cho tỉnh trí lúc hành nghề”) nhấn mạnh vai trò của cà phê đối với công việc và đời sống. Cà phê ở đây là chất xúc tác cho trí tuệ, giúp "minh tâm" (tâm sáng) và "tỉnh trí" (trí tuệ minh mẫn).
Hai câu luận (“Thường dân bàn tán hay nhiều chuyện / Tri thức tinh thông giỏi lắm bề”) tạo nên sự đối lập đầy ý niệm giữa cái xôn xao của đời thường và chiều sâu tư tưởng của người tri thức.
Kết: Thái độ sống tự do, khoáng đạt: “Thêm sữa thêm đường thêm thú vị / Sống đời đơn giản mặc cười chê.” – Lời thơ khép lại nhẹ nhàng nhưng vô cùng bản lĩnh. Ly cà phê có thể gia giảm vị ngọt béo, nhưng điều cốt lõi vẫn là phong thái ung dung, sống theo lối riêng đơn giản mà thanh cao, mặc cho dư luận khen chê.

2. Bài họa: "UỐNG RẤT PHÊ" – Đức Hạnh

Sự biến tấu tài hoa qua nghệ thuật Điệp từ Liên hoàn (Thủ vĩ ngâm / Yêu vận)

Bài họa của tác giả Đức Hạnh vừa tuân thủ chặt chẽ vần vè (phê - mê - nghề - bề - chê) của bài xướng, vừa thể hiện sự sáng tạo thi pháp độc đáo: Sử dụng dạng thơ Áp cú điệp từ liên hoàn áp cú (từ cuối câu trước lặp lại ở đầu câu sau).

Sự nối kết nhịp nhàng và dạt dào cảm xúc:
Phê – Phê: "UỐNG RẤT PHÊ / Tại bởi phê cà uống thật phê / Phê hồn rạng trí đỡ u mê". Nhịp thơ dồn dập, thể hiện trọn vẹn sự thăng hoa, sảng khoái khi thưởng thức ly cà phê.
Mê – Mê, Mộng – Mộng, Nghề – Nghề, Cảnh – Cảnh, Bề – Bề, Chảy – Chảy: Kỹ thuật nối từ liên tục tạo hiệu ứng sóng sau xô sóng trước, khiến mạch thơ trôi chảy không ngừng.
Tinh thần lạc quan và sự chu toàn: Bài họa hướng sự "phê" ấy vào niềm vui lao động, sáng tạo nghệ thuật ("Mộng bút hoà thơ sáng giá nghề") và sự thông suốt trong công việc ("Bề bề công việc luôn trôi chảy / Chảy giọt thơm lừng hổng thể chê!"). Hình ảnh "giọt thơm lừng" vừa là giọt cà phê đọng lại, vừa là thành quả ngọt ngào của sự nỗ lực.

3. Sự tương hợp giữa Thi – Họa và Bức ảnh minh họa

Tấm ảnh đính kèm minh họa hoàn hảo cho tinh thần của cả hai bài thơ:

Nhành hoa, khoảng không gian quán ấm cúng cùng ánh đèn măng-sông/đèn dầu cổ điển soi sáng góc bàn gỗ.
Người thiếu nữ tĩnh lặng bên tách cà phê thơm, tay nhẹ nhàng khuấy thìa, gợi lên đúng thần thái "minh tâm", "tỉnh trí" và cảm giác thư thái, khoảnh khắc riêng tư không bị quấy rền bởi cái ồn ào bên ngoài.

TỔNG KẾT

Cặp thơ xướng – họa giữa Phan Thượng Hải và Đức Hạnh là một cuộc đối thoại văn chương đẹp đẽ:

Bài xướng sâu sắc về triết lý sống và sự thức tỉnh của trí tuệ.
Bài họa dí dỏm, biến tấu điêu luyện về nhịp điệu và niềm vui sống.

Cả hai bài hòa quyện lại, mang đến cho người đọc không chỉ cái "vị" ngon của cà phê mà còn cả cái "tình" đắm thắm của thi sĩ. – Gemini.