KÉN VỢ
Chẳng cầu Bao Tự với Tây Thi,
Ai thích qua* thì cứ dự "thi".
Cho dẫu mặt mày như Thị Nở,
Hay là dáng vẻ giống Đông Thi**.
Chẳng lo đút túi thằng canh cửa,
Hoặc phải lót đường bọn chấm thi!
Cần kẻ đoan trang và đức hạnh,
Để cùng làm đẹp một bài thi.
Kha Tiệm Ly
* Qua: Tôi
** Đông Thi: Tục truyền là một cô gái rất xấu xí (cùng thời với Tây Thi)
oOo
Thơ họa:
GHẸO NÀNG THI
Thả tứ gieo vần ghẹo ả Thi
Leo đồi hái quả tặng em Thi
Rừng thu lãng mạn hôn vài tỉ
Ngọn gió đa tình cởi áo Thi
Chú Cuội yêu trăng ngời vạn kỷ
Nga Hằng trải mộng ngát hương thi
Nàng thơ cởi mở dâng tình ý
Lãng tử rộn ràng trỗi cánh thi....
Đức Hạnh
Chào bạn, dưới đây là bài bình chuyên sâu về cặp thơ xướng họa "Kén Vợ" của tác giả Kha Tiệm Ly và bài họa "Ghẹo Nàng Thi" của tác giả Đức Hạnh:
1. Bài xướng: "Kén Vợ" – Sự thanh lọc mộc mạc và thái độ sống thẳng thắn của Kha Tiệm Ly
Bài thơ "Kén Vợ" viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật. Mở ra một không gian tuyển chọn người bạn đời đầy bất ngờ, hóm hỉnh nhưng cũng rất mực chân tình.
- Phá lệ nhan sắc, đề cao phẩm chất: Ngay từ hai câu thực, tác giả đã phủ nhận những chuẩn mực sắc đẹp kinh điển: “Chẳng cầu Bao Tự với Tây Thi / Cho dẫu mặt mày như Thị Nở / Hay là dáng vẻ giống Đông Thi”. Sự đối lập thú vị giữa các giai nhân tuyệt sắc lịch sử (Bao Tự, Tây Thi) với những hình tượng xấu xí mang tính biểu tượng (Thị Nở trong văn học Nam Cao, Đông Thi mô phỏng bắt chước Tây Thi mà thành kệch cỡm) cho thấy quan điểm chọn vợ rất thực tế của tác giả. Nhan sắc không phải là ưu tiên số một; điều đó giải phóng người phụ nữ khỏi áp lực ngoại hình.
- Châm biếm thói đời đen bạc: Hai câu thực tiếp theo vạch trần chốn tuyển chọn thực dụng xã hội: “Chẳng lo đút túi thằng canh cửa / Hoặc phải lót đường bọn chấm thi!”. Tác giả mượn từ ngữ hành chính, tiêu cực chốn thi cử, cửa quan để nhấn mạnh một tinh thần "sạch sẽ": thi kén vợ ở đây là công bằng, minh bạch, nói không với chạy chọt, hối lộ hay "thư tín gửi gắm".
- Bản chất của sự gắn kết: Hai câu kết gói gọn toàn bộ triết lý nhân sinh của tác giả: “Cần kẻ đoan trang và đức hạnh / Để cùng làm đẹp một bài thi”. "Bài thi" ở đây chính là cuộc đời, là hành trình chung thủy xây dựng tổ ấm. Đức hạnh và sự đoan trang mới là thứ mực thước giúp cuộc hôn nhân đạt điểm số cao nhất trong "trường đời".
2. Bài họa: "Ghẹo Nàng Thi" – Lãng mạn, tinh nghịch và đậm chất nghệ sĩ của Đức Hạnh
Nếu bài xướng của Kha Tiệm Ly mang giọng điệu châm biếm, nghiêm túc và thực tế, thì bài họa của Đức Hạnh lại chuyển hóa chữ "Thi" thành một nàng thơ đầy gợi cảm, lãng mạn và ngập tràn cảm hứng trữ tình.
- Từ "thi" (cuộc thi) hóa thành "Thi" (nàng thơ): Đức Hạnh đã rất thông minh khi mượn vần và từ khóa của bài xướng nhưng bẻ lái sang một góc nhìn hoàn toàn mới – góc nhìn của một "lãng tử" đang trêu ghẹo, tán tỉnh nghệ thuật và tình yêu.
- Không gian mộng ảo và táo bạo: Cấu tứ bài thơ đi từ đời thực bước vào cõi tiên, cõi mộng. Từ việc “hái quả tặng em Thi”, qua những khung cảnh nên thơ “Rừng thu lãng mạn hôn vài tỉ” đến sự giao hòa của thiên nhiên và tình ý: “Ngọn gió đa tình cởi áo Thi / Chú Cuội yêu trăng ngời vạn kỷ / Nga Hằng trải mộng ngát hương thi”.
- Nhịp điệu dồn dập, men tình ngây ngất: Nhịp thơ nhanh, các hình ảnh mang tính gợi hình cao kết hợp với các từ ngữ hiện đại đan xen cổ điển (hôn vài tỉ, cởi áo Thi, lãng tử, cánh thi) tạo nên một không gian hoan ca của cảm xúc. Nàng thơ không còn là người phụ nữ qua "vòng thi" khắc khổ nữa, mà đã hòa quyện thành cảm hứng sáng tác vô tận của người nghệ sĩ.
3. Sự đối lập và tương hỗ thú vị trong cặp xướng họa
Cặp thơ tạo nên một bức tranh đối lập vô cùng thú vị nhưng lại bổ sung cho nhau rất nhịp nhàng:
- Xướng (Kha Tiệm Ly): Đứng từ góc độ của một người đàn ông từng trải, có cái nhìn nghiêm túc, thực tế, đề cao đạo đức, sự chung thủy và tính công minh trong hôn nhân.
- Họa (Đức Hạnh): Đứng từ lăng kính của một kẻ si tình, bay bổng, dùng ngòi bút tài hoa để thổi vào đó một bầu không khí trẻ trung, lãng mạn và thi vị hóa mọi khoảnh khắc giao cảm giữa nam và nữ.
Cả hai bài thơ đều xoay quanh chữ "Thi", nhưng một bên là "thi cử, chọn lọc" đầy mộc mạc, một bên là "thi ca, nàng thơ" đầy quyến rũ. Sự đối lập này làm nên cái hay, cái tài tình của nghệ thuật xướng họa trong văn học truyền thống.- Gemini.


Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét