NHỚ QUÊ

 

NHỚ QUÊ

Quê tôi núi Ấn sông Trà

Có bờ xe nước la đà đẹp thay

Máng trên đổ xuống tràn đầy

Tạo nên sức đẩy bánh quay không ngừng

Cánh đồng nhận nước vui mừng

Từng cây lúa nhỏ tưng bừng trổ bông

Lúa vàng bát ngát thơm nồng

Hởi cô thôn nữ má hồng nguyên trinh

Bờ xe róc rách quê mình

Trăng thanh gió mát hữu tình quê hương

Từ ngày tạm biệt tha phương

Bờ xe vẫn chảy, hay dừng lại chăng ?

Mong thành mây nước mùa đông

Bay về mưa xuống cánh đồng năm xưa

Long lanh sợi nhớ đong đưa

Tiếng hò em gái như vừa ghé thăm

Ghé thăm ký ức xa xăm

Nghe lòng rạo rực – nhớ năm được mùa

Nhớ thời bắt cá, mò cua

Cởi trâu lập trận làm vua một vùng

Quê Hương ta nhớ vô cùng!

Làm sao kể xiết Anh hùng quê ta

Nhớ về núi Ấn, sông Trà

Ước làm con sóng – nở hoa sông nhà...

Đức Hạnh - Long Thành 28/08/2012

Bài thơ "Nhớ Quê" của tác giả Đức Hạnh là một bức tranh quê hương Quảng Ngãi đậm đà bản sắc, đong đầy nỗi niềm của một người con xa xứ. Bằng những hình ảnh bình dị, ngôn từ tha thiết và nhịp điệu lục bát uyển chuyển, tác giả đã dẫn dắt người đọc qua từng nấc thang cảm xúc từ cảnh sắc miền quê, ký ức tuổi thơ đến tấm lòng đau đáu hướng về nguồn cội.

1. Bức tranh quê hương đặc trưng và tràn đầy sức sống

Ngay từ câu mở đầu, bài thơ đã định vị không gian nghệ thuật rất riêng của xứ Quảng: “Quê tôi núi Ấn sông Trà”. Hình ảnh núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc – biểu tượng tâm hồn và danh thắng Quảng Ngãi – xuất hiện như một lời chào trân trọng và tự hào.

Tác giả đã dành trọn khổ thơ đầu để khắc họa biểu tượng bờ xe nước (cồng cềnh):

"Máng trên đổ xuống tràn đầy/ Tạo nên sức đẩy bánh quay không ngừng"

Không chỉ tả thực cơ chế hoạt động của bờ xe nước bằng tre gỗ truyền thống, câu thơ còn thổi hồn vào vạn vật. Nước chảy làm bánh quay, mang sức sống về với dòng ruộng: “Cánh đồng nhận nước vui mừng / Từng cây lúa nhỏ tưng bừng trổ bông”. Cảnh vật mang niềm vui nhân hóa, lúa chín vàng bát ngát tỏa hương, và điểm xuyết vào đó là vẻ đẹp ngây thơ, dịu dàng của “cô thôn nữ má hồng nguyên trinh”. Đó là bức tranh thanh bình, trù phú của một vùng quê giàu truyền thống.

2. Nỗi nhớ da diết và ước nguyện của người xa xứ

Sang khổ thơ thứ hai, nhịp thơ trầm lắng xuống khi nhân vật trữ tình đối diện với thực tại ly hương:

"Từ ngày tạm biệt tha phương" "Bờ xe vẫn chảy, hay dừng lại chăng ?"

Câu hỏi tuốt thắc mắc về "bờ xe nước" thực chất là sự trăn trở về những giá trị xưa cũ, về làng quê liệu có còn vẹn nguyên qua bao năm tháng. Nỗi nhớ thương nén chặt đã hóa thành ước nguyện đầy lãng mạn và thi vị: “Mong thành mây nước mùa đông / Bay về mưa xuống cánh đồng năm xưa”. Ý thơ thể hiện sự gắn bó máu thịt – ước mình thành mưa để lại được tưới mát cho chính mảnh đất đã nuôi dưỡng mình lớn lên. Trong không gian ấy, tiếng hò em gái đong đưa như vừa thực, vừa mơ, vọng về từ miền ký ức.

3. Tuổi thơ hồn nhiên và tình yêu quê hương lắng đọng

Khổ thơ cuối đưa người đọc trở về những ngày thơ ấu hồn nhiên nhưng vô cùng dữ dội:

"Nhớ thời bắt cá, mò cua" "Cởi trâu lập trận làm vua một vùng"

Hình ảnh "cưỡi trâu lập trận" gợi nhớ đến những trò chơi dân gian, hình bóng Đinh Bộ Lĩnh thuở nhỏ, làm nổi bật nét nghịch ngợm, khoáng đạt và tự do của đứa trẻ quê. Để rồi từ những ký ức đời thường ấy, tình yêu quê hương nâng lên thành niềm tự hào về truyền thống: “Làm sao kể xiết Anh hùng quê ta”.

Bài thơ khép lại bằng một hình ảnh so sánh - ẩn dụ vô cùng đắt giá:

"Nhớ về núi Ấn, sông Trà/ Ước làm con sóng – nở hoa sông nhà..."

"Nở hoa sông nhà" là một sáng tạo nghệ thuật đẹp đẽ. Tác giả không chỉ muốn làm con sóng trở về với dòng sông quê hương, mà còn muốn dâng hiến, muốn biến cuộc đời mình thành những "bọt sóng nở hoa" tôn vinh vẻ đẹp của dòng Trà Khúc.

Đánh giá chung: Bài thơ "Nhớ Quê" của Đức Hạnh thành công nhờ chất liệu miêu tả chân thực, sử dụng thể thơ lục bát quen thuộc với nhịp điệu trôi chảy như chính dòng sông Trà. Không cầu kỳ về từ ngữ, bài thơ chạm đến trái tim người đọc bằng sự chân thành, mộc mạc và tình yêu quê hương Quảng Ngãi sâu đậm của một người con dù ở Long Thành hay bất cứ đâu vẫn luôn đau đáu hướng về núi Ấn, sông Trà. – GEMINI.

[Bình thơ & hình ảnh minh họa – Gemini.